آشنایی با تکنیک مجاورت در عکاسی

 یکی از ابتدایی‌ترین و اساسی‌ترین تکنیک‌ها در عکاسی، مجاورت است. مجاورت یا جاکستوپوزیشین (juxtaposition) در عکاسی، تکنیک کنار هم قرار دادن دو یا چند عنصر متضاد در عکس است؛ تضادهایی چون: بزرگ و کوچک، نور و سایه، شاد و غمگین، صاف و زبر، جدید و قدیمی، افقی و عمودی و غیره.


   مجاورت در عکاسی به این معنی است که به گونه‌ای عکس‌برداری کنید که دو عنصر یا سوژه به صورت مستقیم کنار یکدیگر قرار بگیرند و نسبت به یکدیگر دارای تضاد باشند. برای مثال وقتی در صحنه‌ای یک شخص سالخورده را مشاهده می‌کنیم، تلاش می‌کنیم از کودک کنار او نیز عکس بگیریم (کیم، ۱۳۹۵: ۵۳).

   متضاد‌ها می‌تواند گسترده‌تر باشد و ابعاد تکنیکی رسانه را نیز در بر بگیرد؛ برای مثال مجاورت رنگ در چرخه‌ی رنگ، به ویژه استفاده از رنگ‌های گرم و سرد در یک اثر یا استفاده از سرعت شا‌تر پایین برای سوژه‌های متحرک که در نتیجه، تار و کشیده می‌شود، در مجاورت سوژه‌های ثابت و واضح. مجاورت‌ را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: (۱) مجاورت در محتوا و (۲) مجاورت در ساختار عکس. هرچند می‌توان گفت که این دو نوع مجاورت بر یکدیگر اثر می‌گذارند و هیچ‌گاه به طور کامل از هم مجزا نیستند (فریمن، ۱۳۹۴: ۱۸۰).

   این نوشته در پی آن است چند نمونه از مجاورت‌های ساختاری و محتوایی در آثار عکاسان برجسته را در ادامه برای روشن ساختن بیشتر بحث بررسی کند. 

۱- مجاورت در ساختار عکس 
   مجاورتِ ساختاری به مباحث بصری و فنی عکس مربوط می‌شود، مواردی همچون خط، فرم، رنگ و غیره. در ادامه به بررسی چند نمونه از مجاورت ساختاری عکس می‌پردازیم، نمونه‌هایی چون مجاورت رنگ گرم و سرد، حرکت و ضد حرکت و سیاه و سفید. 

- رنگ‌های گرم و سرد 
   تضاد سرد و گرم بر پایه احساسی درونی از دیدن رنگ‌ها به وجود می‌آید. واقعیت رنگ چیزی است که از طریق احساس بینایی تاثیرات عمیقی بر روان و جسم انسان و سایر موجودات می‌گذارد. در میان رنگ‌ها می‌توان از قرمز و نارنجی به عنوان گرم‌ترین و از رنگ سبز و آبی به عنوان سرد‌ترین رنگ‌ها نام برد. (حسینی راد، ۱۳۸۸: ۱۳۸). هنگامی این رنگ‌ها در مجاورت هم قرار می‌گیرند، تضاد و همچنین هارمونی را به وجود می‌آورند.

   رنگ‌های گرم بیشترین قدرت را در جلب نگاه دارند و معمولا در هنرهای تجسمی در پیش‌زمینه و برای تاکید بر موضوعات اصلی از این رنگ‌ها استفاده می‌کنند. رنگ‌های سرد در پس‌زمینه و برای موضوعات حاشیه‌ای کاربرد بیشتری دارند. برای مثال در عکسی از الویت ارویت، ورزشکار تنومندی را با نور قرمز در بین تماشاگران آبی رنگ می‌بینم؛ این دو رنگ در تضاد با هم هستند. به دلیل مجاورت رنگی، به واسطه‌ی رنگ گرم، بیشترین تاکیدِ ممکن بر ورزشکار شده است. علاوه بر این مجاورت دیگری نیز بین ایستاده بودن ورزشکار و نشستن تماشاگران برقرار شده است. 
 


 

- حرکت و ضد‌حرکت 
   
حرکتِ عنصری در کادر، و مهار آن توسط عنصر دیگر را حرکت و ضد حرکت می‌نامند. در هنرهای تجسمی،‌گاه یکی از عناصر موجود در کادر، از یک طرف کادر به سمت دیگر کادر، در حرکت است (مثلا چپ به راست) و یا فرم آن به گونه‌ای است که به سمت دیگر کادر اشاره دارد. این حرکت می‌تواند آزاد باشد و یا یک کنترل کننده داشته باشد که به آن ضد حرکت می‌گویند، یعنی در مقابل حرکت اصلی می‌ایستد و نیروی آن را مهار می‌کند تا چشم از کادر خارج نشود، در آن گردش داشته باشد و به بیرون کادر هدایت نشود.‌

   گاه حرکت و ضد حرکت در عکس می‌تواند خط افقی و عمودی در یک عکس باشد. برای نمونه در عکس ایکو هویز، عکاس معروف ژاپنی، دستی به صورت خط افقی از سمت راست کادر وارد شده و در طول کادر به سمت چپ حرکت می‌کند. در اینجا ضد حرکت، اختاپوس است که به صورت عمودی بر روی دست قرار دارد و نیروی حرکت دست را مهار کرده است. همچنین چهره‌ی عمودی نیز ضد حرکتی برای دست محسوب می‌شود. به نحوی مجاورت در این عکس را در فرم‌های افقی و عمودی می‌توان دید که در ‌‌نهایت سبب تمرکز بیننده بر روی چهره شده است.
 

 

- سیاه و سفید 
   شاید بتوان گفت سیاه و سفید دو رنگ متضاد هستند که بیشترین اختلاف دامنه‌ی تُن رنگی را با هم دارند. این دو رنگ‌ بیشترین کاربرد را به لحاظ استعاری در ادبیات و شعر دارند. سفید معمولا نماد شادی، صلح و دوستی، و سیاه نماد غم، عزا و مصیبت است. درعکس معروف عکاس ایتالیایی ماریو جاکوملی، چند کشیش را با لباس سیاه می‌بینیم که در فضای سفیدِ برفی مشغول بازی هستند. تکنیک جذاب عکس که سبب قدرت عکس شده، مجاورت سیاه و سفید و تاکید بر کنتراست بسیار زیاد میان این دو، بدون داشتن پله‌های خاکستری است. جاکوملی مجموعه‌ی کشیش‌‌ها و تعدادی دیگر از مجموعه عکس‌هایش را با تکنیک مجاورت سیاه و سفید عکاسی کرده که سبب ماندگاری این مجموعه‌ها و شهرت او شده است. 

۲- مجاورت در محتوای عکس

   مجاورت می‌تواند در محتوا و درون مایه‌ی عکس نهفته باشد. این تضاد‌گاه در معنای آشکار و صریح عکس دیده می‌شود مانند شادی و غم، مرگ و زندگی، جان‌دار و بی‌جان و‌گاه در معنای ضمنی عکس قرار دارد و پس از رمزگشایی عکس می‌توان به تکنیک مجاورت مورد استفاده در آن پی برد. در ادامه نمونه‌هایی از این نوع مجاورت را مورد بررسی قرار می‌دهیم. 

- جنگ و کودک 
   
جنگ به درگیری سازمان‌یافته‌ی مسلحانه گفته می‌شود که تلفات مالی و جانی بسیاری به همراه دارد و توسط نیروی‌های نظامی یک کشور و یا گروه‌های معارض مسلح شکل می‌گیرد. کودک فردی غیرنظامی است که اقتضای سنی او بازی، تفریح سالم، شادی، نشاط و سرگرمی‌هایی است که بتواند هم جسم و هم ذهن کودک را تقویت کند. حال اگر این دو عنصر، یعنی کودک و جنگ در کنار هم قرار گیرند، تضادی آشکار شکل می‌گیرد.

   برای مثال در مجموعه عکسی از استیو مک کوری، کودکان را همراه با اسلحه می‌-بینیم که به نحوی دو عنصر متضاد در مجاورت هم هستند و باعث ایجاد شوک در بیننده می‌شود. یا برای نمونه در عکس مشهور دایان آربس از کودک نارنجک به دست در پارک، به نحوی همین تکنیک مجاورت به کار برده شده است که سبب آشفتگی در فضا و واکنش مخاطب می‌شود. 
 


 

- خشونت و آرامش
   خشونت به معنای ابراز خشم و غضب است و‌گاه ضرر رساندن به افراد دیگر را نیز در برمی‌گیرد، که می‌تواند ضررهایی مالی و یا جسمی باشد. همچنین خشونت به معنای نوعی برخورد ناسالم است که سبب آزردگی، ناراحتی و جدایی می‌شود. آرامش و داشتن روحیه‌ی آرام به نحوی نقطه مقابل تعاریف بالا است. شخصی که در مقابل اتفاقات و حوادث واکنش هیجانی نداشته باشد و یا روحیه‌ی خود را در مواجهه با موقعیت‌های آشفته حفظ کند، آرامش و روحیه‌ای آرام دارد.

   ویلیام کلاین عکاسی که استفاده از لنز واید، کنتراست بالا و گرین‌ زیاد از ویژگی عکس‌هایش است در تصویر زیر این دو روحیه را در مجاورت با هم قرار داده است. درعکس آدم‌کش حرفه‌ایِ کلاین، دو کودک را در خیابان می‌بینیم که یکی با چهره‌ای سرشار از خشونت، اسلحه را به طرف عکاس نشانه گرفته است و دیگری با آرامش و بدون هیجانی خاص به سمت دیگر کادر می‌نگرد. در کنار مجاورت اسلحه و کودک همانطور که پیش‌تر ذکرش رفت، در اینجا مجاورت این دو روحیه، سبب برجسته و چشمگیر شدن بیشتر عکس شده است.
 

- جان‌دار و بی‌جان
   جان‌دار ماده‌ای است که دارای حیات و روان باشد. انسان موجودی جاندار است که حیات او پویایی و حرکت بسیار دارد، حرکت برای کسب درآمد و شغل، ورزش، پیاده‌روی و دیگر امور روزمره زندگی. ‌در مقابل بی‌جان به اجسام، اشیاء و یا چیزهایی گفته می‌شود که حیات و حرکت ندارند و می‌توانند طبیعی یا مصنوعی و ساخته‌ی دست انسان باشند.

   در عکس ویویان مایر، تقابل انسان جاندار و پویا در کنار مجسمه‌های بی‌جان و ایستا، سبب به وجود آمدن مجاورتی شده که به نحوی نقطه قوت عکس به شمار می‌رود. یا در عکسی از یوجین اسمیت، مرد مسنی را در آستانه‌ی مرگ و در حال احتضار می‌بینیم که خانواده‌اش بر بالین وی گرد آمده‌اند. علاوه بر مجاورت سیاه و سفید در این عکس، مجاورت مرگ و زندگی را در آن به خوبی می‌توان دید. 
 





 

- معلولیت و سلامت
   
فرد کم‌توان یا فرد معلول به کسی گفته می‌شود که بر اثر ضایعه‌ای جسمی، ذهنی و یا روانی، اختلال‌ مستمر و قابل توجهی در سلامت و کارآمدی عمومی او ایجاد شود، به طوری که این اختلال موجب کاهش استقلال فرد در زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی شود. این افراد اگر در کنار انسان‌هایی سالم قرار بگیرند اختلاف آنان برجسته‌تر می‌شود.

   دایان آربس عکاسی بود که بر خلاف دیگر عکاسان که در پی مدل‌هایی با چهره‌های بی‌نقص بودند و زیبایی چهره و اندام در اولویت آن‌ها و مجلات مدی همچون ووگ بود، در عکس‌هایش به سراغ افرادی چون کوتوله‌ها، آدم‌های عظیم‌الجثه، فراجنسیتی‌ها و یا افرادی غیرطبیعی رفت و زندگی آن‌ها را به تصویر کشید. آربس عکس‌هایش را با کادر مربع، به صورت سیاه و سفید و با کمک نور فلاش عکاسی می‌کرد تا به نحوی بر زندگی این افراد پرتو افکند و واقعیت را به عریان‌ترین شکل ممکن به نمایش بگذارد.

   او‌ گاه از مدل‌هایش به صورت تکی عکاسی می‌کرد و‌گاه آن‌ها را در مجاورت انسان‌های سالم قرار می‌‌داد و بدین گونه تضاد موجود را برجسته‌تر می‌کرد. در عکس مرد بزرگِ او، فردی عظیم‌الجثه در درون اتاقی به تصویر کشیده شده که آشکارا برای او کوچک است و سر او به سقف اتاق چسبیده است. زن و مردی سالم در مجاورت او قرار دارند تا این تضاد بزرگی و کوچکی را نمایان‌تر کنند و نحوه‌ی زیست دشوار افراد معلول را به بهترین شکل ممکن نشان دهند. 
 


 

- شادی و غم
   یکی از نیازهای اساسی انسان شادی و نشاط است. شادی به زندگی معنا می‌بخشد و موجب نشاط روحی و سلامتی و افزایش توانایی می‌شود. دلایلی زیادی می‌تواند شادی را به وجود بیاورد همچون موفقیت در زندگی، بدست آوردن چیزی که مدت‌ها در انتظارش بودید، بر طرف شدن محدودیت‌ها، بیماری‌ها و مشکلات و غیره. مهم‌ترین دلیلی که سبب می‌شود حزن و اندوه بر آدمی چیره گردد، اتفاقات بد و غیر منتظره‌ی کوچک و بزرگ است که‌گاه انسان را از زندگی مایوس و نا‌امید می‌کند.

   سراغ گرفتن از عزیزی سفر کرده یا از دست رفته‌، موضوعی است که‌ ارنست هاس در عکس بازگشت اسرا با نمایش زنی مسن با بارانی سفید و با در دست داشتن عکس فرزندش به آن پرداخته است. هاس با تمرکز بر‌ موضوع «بازگشت اسرای جنگی»، سعی می‌کند از زاویه‌ای متفاوت به‌ آسیب‌های جنگ بپردازد. در این تصویر زن ایستاده‌ در میان تعدادی از سربازان جوان، عکس سرباز جوانی را در دست دارد. چهره‌ی غمگین او سرشار از خواهش و تمنا است، خواهشی برای دیدن فرزندش. اما بجز عکاس کسی به عکس او توجهی ندارد. سرباز جوانِ جلوی کادر به دلیل بازگشت سالم و پیروزمندانه‌اش شاد است و بدون توجه به زن غمگین در حال عبور است. این مجاورت به خوبی توانسته آسیب‌های روانی و روحی ناشی از جنگ را نمایان و ثبت کند. 
 


 

- تبعیض نژادی 
   اقلیت یا گروه اقلیت، یک مفهوم جامعه‌‌شناسی است. گروه اقلیت گروهی است که اعضای آن توسط دیگران مورد تبعیض قرار می‌گیرند و در وضع نامناسب‌تری قرار دارند. اعضای گروه‌های اقلیت نوعی حس همبستگی گروهی و احساس تعلق به یکدیگر دارند؛ در نتیجه احساس همبستگی و داشتن علایق مشترک بین آن‌ها نسبتاً زیاد است. اعضای گروه اقلیت، معمولاً تا اندازه‌ای از اجتماع بزرگ‌تر جدا و در محلات، شهر‌ها یا مناطق خاصی از کشور متمرکز هستند. انواع اقلیت شامل اقلیت قومی و نژادی و اقلیت دینی و مذهبی است که عمدتاً مورد ظلم‌ قرار می‌گیرند و با امکانات رفاهی کمتر و نابرابر، از اکثریت جدایشان می‌کنند.

   در عکس الویت ارویت دو آبخوری را در عکس می‌بینیم؛ یکی برای سفیدپوستان و دیگری برای سیاه‌پوستان. آبخوری سفیدپوستان بزرگ و خوب و آبخوری سیاه‌پوستان کوچک است و چندان مناسب نیست. این مجاورت، تضادی بزرگ و دردناک را نشان می‌دهد که ظلم و تحقیر روا شده در حق سیاه‌پوستان را به بهترین شکل برملا می‌کند. 
 


 

   تکنیک مجاورت در عکاسی یکی از کاربردی‌ترین تکنیک‌هایی است که با آشکار کردن و تاکید بر تضادهای موجود، که‌گاه در ساختار عکس است و‌گاه در محتوای آن، مسائل و دغدغه‌های خاصی را نمایان و برجسته کرده و سبب فهم و درک بهتر می‌شود. تکنیک مجاورت تنها به عکاسی محدود نمی‌-شود، در فلسفه و ادبیات نیز برای درک یک مفهوم، متضاد آن را بررسی می‌کنند؛ مثلا برای درک تاریکی، شناخت روشنایی الزامی است.

   برخی عکاسان چون الویت ارویت کلیت عکس‌هایشان را بر پایه‌ی مجاورت خلق می‌کنند و مجاورت تکنیک اصلی موجود در عکس‌هایشان محسوب می‌شود. اما گاهی مجاورت موضوع اصلی نیست و بخش کوچکی از محتوا و معنای ضمنی عکس را شامل می‌شود. در کل، تکنیک مجاورت در عکاسی توان آن را دارد که به عکس معنا ببخشد و‌ گاه با ایجاد شوک در بیننده، سبب جذابیت و توجه بیشتر و در ‌‌نهایت قدرت عکس شود.

منابع: 
- کیم، اریک (۱۳۹۵). عکاسی خیابانی. ترجمه‌ی شاهین غفاری. تهران. نشر تیسا
- فریمن، مایکل (۱۳۹۴). چشم عکاس. ترجمه‌ی زهرا ریحانی‌ منفرد، ملیحه قربان‌‌زاده. تهران. نشر آبان
- حسینی راد، عبدالحمید (۱۳۸۹). مبانی هنرهای تجسمی. تهران. شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران

آموزش تکنیک انباشتن فوکوس یا Focus Stacking در عکاسی منظره

مکس فاستر (Max Foster) در مینیاپولیس زندگی می کند و تخصص او عکاسی در سفر به گوشه و کنار جهان است. تمرکز او روی عکاسی منظره و مناظر شهری است. در این مطلب لنزک، مکس تکنیک عکاسی انباشتن فوکوس یا Focus Stacking را در شاخه عکاسی منظره به شما آموزش خواهد داد.

وقتی من سفر خود در دنیای عکاسی را شروع کردم، تا جایی که توانستم کتاب های آموزشی خواندم. در این کتاب ها همه چیز وجود داشت از نوردهی و ترکیب بندی گرفته تا جزئیات تکنیکی ریز. این کتاب ها به من کمک کردند تا به سرعت یاد بگیرم، اما بعد از اینکه کار های آخر خیلی از عکاس های حرفه ای را دیدم، متوجه شدم که چیز هایی که آموخته ام از جهاتی خیلی قدیمی بوده اند.

یکی از خوش آیند ترین خصیصه های عکاسی منظره واضح بودن تمام آن، از جلو تا عقب تصویر است. همه چیز در پیش زمینه، وسط تصویر و پس زمینه در فوکوس واضح و شارپ است، که طوری بیننده را به خود جذب می کند که گویی خود بیننده در آنجا ایستاده است.

در بسیاری از کتاب های آموزش عکاسی ای که خواندم، گفته شده بود که به راحتی و با انتخاب دیافراگم خیلی بسته ای مانند f/22 می توانید این کار را انجام دهید. وقتی که دیافراگم را پایین آوردید، چند کار می توانید انجام دهید؛ یا می توانید بر روی نقطه ای یک سوم داخل صحنه فوکوس کنید، یا می توانید فاصله ابر کانونی (Hyperfocal) را بدست آورده و بر روی آن فاصله فوکوس کنید. با این وجود، استفاده از دیافراگم بسته می تواند به دلیل پدیده ای به نام انکسار یا شکست نور (diffraction) کیفیت عکس را پایین بیاورد. با این حال، زمانیکه دوربین های قدیمی رواج داشتند، این ها تکنیک های خوبی برای بیشینه کردن وضوح در کادر عکس به حساب می آمدند. اما با وجود پیشرفت های دیجیتالی امروزی، ما روش های بهتر دیگری داریم.

در این مطلب آموزشی، به شما تکنیکی به نام انباشتن فوکوس (Focus Stacking) آموزش خواهم داد. با اینکه تکنیک عکاسی انباشتن فوکوس در ژانر های مختلفی از عکاسی کاربرد دارد، اما تمرکز این مطلب روی استفاده از این تکنیک در عکاسی منظره و مناظر شهری می باشد.

انباشتن فوکوس یا Focus Stacking چیست؟


برای این که با تکنیک انباشتن فوکوس بهتر آشنا شوید، به این مثال ساده توجه نمایید. برای اینکه تمام کبریت ها، که با فاصله از هم چیده شده اند، در فوکوس و وضوح کامل باشند، از تکنیک عکاسی انباشتن فوکوس استفاده می کنیم. کلمه «stack» به معنای پشته است و دلیل نامگذاری این تکنیک این است که عکس های گرفته شده با فوکوس های مختلف را به صورت لایه های مجزا در نرم افزاری چون فتوشاپ روی هم قرار داده و ترکیب می کنیم (انباشتن لایه ها به صورت یک پشته یا stack روی هم و ترکیبشان به یک عکس نهایی که تمام صحنه واضح و شارپ است).


تجهیزات پیشنهادی

۱- دوربین DSLR یا MILC (دوربین بدون آینه با لنز قابل تعویض – Mirrorless Interchangeable Lens camera)

۲- لنزی که بتوان از آن در حالت فوکوس دستی استفاده کرد

۳- سه پایه

۴- ریموت کنترل شاتر

۵- فیلتر پلاریزه دایره ای

۶- فتوشاپ

۷- قلم نوری

چه زمانی باید از این تکنیک استفاده کنیم

شاید برای صحنه هایی که شما به عمق میدانی نیاز دارید که از توانایی لنزتان خارج است. می گویم شاید، چراکه این مسأله کاملاً به تعبیر شما از وضوح بستگی دارد و دیافراگمی که در هر موقعیتی استفاده می کنید ممکن است متفاوت باشد.

بعضی عکاس ها برای چاپ کردن عکس هایشان در قطع های بزرگ به وضوح بالا تری احتیاج دارند. علاوه بر این، انتخاب دیافراگم لنز مستقیماً بر روی تعداد عکس هایی که برای انباشتن فوکوس احتیاج دارید تأثیر دارد. اگر بخواهید با نقطه شیرین لنزتان عکس بگیرید (دیافراگمی تقریباً به اندازه ۳ پله پایین تر از باز ترین حالت دیافراگم، مانند f/8 یا f/11 برای لنزی با باز ترین دیافراگم f/4)، در این حالت باید عکس های گرفته شده را با دقت نگاه کنید تا مطمئن شوید که عمق میدان آنها به اندازه کافی زیاد است و روی کادر بعدی می افتد (هم پوشانی دارند). در چنین شرایطی بهترین کار این است که چند عکس اضافی با نقاط فوکوس متفاوت بگیرید تا از پوشش دادن کامل عمق میدان مطمئن شوید.

نقطه شیرین لنز – Lens’ sweet spot

به دیافراگمی گفته می شود که لنز در آن بهترین عملکرد خود را دارد.

برخی از صحنه هایی که برای عکس گرفتن از آنها می توانید از این تکنیک استفاده کنید: صحنه هایی با پیش زمینه ای نزدیک به دوربین و پس زمینه ای بسیار دور یا عکسی شلوغ گرفته شده با لنز تله، که هر کدام از عناصر موجود در کادر فاصله متفاوتی با دوربین داشته باشند.

مشخصات صحنه

همانطور که در بالا اشاره کردیم، انباشتن فوکوس می تواند برای بالا بردن عمق میدان در عکس هایی که از فاصله ای نزدیک تا بسیار دور را شامل می شود استفاده شود. حال، می خواهم با باز کردن مطلب و دسته بندی، راهی برای بدست آوردن تعداد عکس های لازم و تنظیمات لازم برای گرفتن عکس را به شما بگویم:

۱- سوژه های بی حرکت.

۲- سوژه های با حرکت اندک.

۳- فاصله نزدیک ترین سوژه به دوبین.

همانطور که احتمالاً حدس زده اید، عکاسی و اعمال تکنیک انباشتن فوکوس برای سوژه های بی حرکت (۱) کار ساده تری خواهد بود. اما بسط دادن فوکوس برای عکاسی از سوژه های متحرک هم امکان پذیر است (۲). فاصله نزدیک ترین سوژه در پیش زمینه به دوربین تعیین کننده تعداد عکس های لازم برای داشتن عمق میدان کامل است (۳). در قسمت بعدی بیشتر این موارد را توضیح خواهم داد.

عکاسی

ترکیب بندی ای که انتخاب کرده اید را در نظر داشته باشید و در ذهن خود مشخصات صحنه را آنالیز کنید. ما با سخت ترین حالت عکاسی کار را شروع می کنیم؛ عکاسی از سوژه متحرک.

اگر در صحنه مورد نظر شما سوژه متحرکی وجود دارد که می خواهید آن را کاملاً واضح ثبت کنید (مثال ساده ای برای این سوژه ها گل ها و سایر گیاهان است)، اولین چیزی که باید در نظر داشته باشید سرعت شاتر است، با توجه به سرعت باد، ممکن است با سرعت شاتر نسبتاً پایین بتوانید آنها را واضح ثبت کنید. اما این کار نیازمند آزمون و خطا است.

از آنجایی که اکثر عکس های منظره در شرایط کم نور گرفته می شود، خیلی سخت می توان بدون بالا بردن مقدار ISO و یا باز کردن دیافراگم، نور مناسبی در عکس داشت. نکته منفی در بالا بردن مقدار ISO ایجاد شدن نویز در عکس است. احتمال آن وجود دارد که بتوانید با ISO بالای ۲۰۰۰ عکس بگیرید و در مرحله ویرایش با کم کردن نویز عکس را قابل استفاده کنید، اما این مسأله به دوربین شما بستگی دارد. اگر از این مسأله مطمئن نیستید در شرایط کم نور با مقدار ISO های مختلف عکس بگیرید و مقدار سقف ISO قابل استفاده دوربین خود را پیدا کنید.

اگر هم مجبور هستید که دیافراگم دوربین را باز کنید، عمق میدان عکس کم خواهد شد و ممکن است برای انباشتن فوکوس مجبور شوید عکس های بیشتری بگیرید. در حالت ایده آل بهتر است با دیافراگمی بین f/8 و f/11 عکس بگیرید. این دیافراگم ها معمولاً نزدیک به نقطه شیرین لنز های منظره هستند و همچنین عمق میدان زیادی به شما می دهند. وقتی که سرعت شاتر، دیافراگم و ISO مناسب برای عکاسی را پیدا کردید، وقت آن رسیده که انباشتن فوکوس را شروع کنید.

بعد از محاسبه سرعت شاتر مناسب برای عکاسی از سوژه متحرک، برای اعمال تکنیک انباشتن فوکوس، فرقی بین عکاسی از سوژه متحرک و غیر متحرک وجود نخواهد داشت. نکته مهمی که باید به خاطر داشته باشید این است که هر چه فاصله پیش زمینه به دوربین کمتر باشد به عکس های بیشتری برای زیاد کردن عمق میدان احتیاج خواهید داشت. حال مراحل زیر را طی کنید:

۱- در حالی که دوربین شما به محکمی به سه پایه متصل شده است، دوربین را روی حالت نمای زنده یا Live View قرار دهید (حالتی که LCD پشت دوربین پیش نمایشی از عکس نشان می دهد).

۲- مطمئن شوید که دوربین و لنز شما روی حالت فوکوس دستی تنظیم شده اند، و لرزش گیر را غیر فعال کنید.

۳- کادر مشخص کننده محل فوکوس در حالت Live View را کاملاً بر روی نزدیک ترین سوژه به دوربین قرار دهید.

۴- با استفاده از دکمه زوم دوربین بر روی قسمت که انتخاب کرده اید زوم کنید. من معمولاً یک یا دو بار کاملاً روی سوژه زوم کرده و زوم را بر می گردانم.

۵- حال که می توانید سوژه را از نزدیک ببینید، با استفاده از حلقه فوکوس لنز روی آن نقطه فوکوس کنید. با استفاده از حالت Live View این کار را خیلی ساده می توانید انجام دهید.

۶- وقتی فوکوس کردید، تنظیمات نوردهی را انجام دهید و با استفاده از شاتر بیسیم عکس اول را بگیرید.

۷- عکسی که گرفته اید را در دوربین ببینید، روی عکس زوم کنید تا عمق میدان عکس را با دقت بررسی کنید، و دقت ویژه ای بر روی قسمتی که وضوح از آنجا شروع به کاهش می کند داشته باشید. باید کمی عقب تر از این نقطه در عکس بعدی فوکوس کنید.

۸- دوباره روی حالت Live View بروید و بر روی نقطه ای که در مرحله ۷ مشخص کردید فوکوس کنید. مراحل ۴ تا ۷ را تا جایی که عمق میدان عکس ها کل تصویر را پوشش دهند ادامه دهید. ممکن است ۲ عکس نیاز داشته باشید، ممکن است ۱۲ عکس نیاز داشته باشید؛ این مسأله کاملاً به صحنه ای که انتخاب کرده اید بستگی دارد (وقتی در این کار حرفه ای شوید، خیلی سریع تر از بار اول می توانید این کار ها را انجام دهید).

۹- وقتی که تمام عکس های لازم برای عمق میدان را داشتید، از داشتن نوردهی مناسب عکس ها اطمینان حاصل کنید. اگر هیستوگرام (Histogram) دوربین قسمت های بیش از حد روشنی در عکس نشان می دهد، ممکن است لازم باشد تا عکسی اختصاصی برای آسمان بگیرید (یا سایر قسمت های زیادی روشن عکس).

۱۰- تبریک می گویم، شما اولین عکس های خودرا برای انباشتن فوکوس گرفته اید!

انباشتن – Stacking

وقتی که عکس ها را روی کامپیوتر ریختید، زمان پردازش فایل هاست.

۱- در برنامه Adobe Bridge، تمام عکس های گرفته شده برای انباشتن فوکوس را انتخاب کرده و آنها را به صورت گروهی در Adobe Camera Raw باز کنید. اعوجاج تصویر (distortion) را اصلاح کنید، نویز های آن را کم کنید، تراز سفیدی را اصلاح کنید، کنتراست و اشباع (saturation) را اصلاح کنید و… وقتی که ویرایش یکی از عکس ها را تمام کردید، تغییراتی که انجام داده اید را بر روی تمام عکس ها اعمال کنید (این کار را در لایت روم – Adobe Lightroom هم می توانید انجام دهید). بر روی Done کلیک کنید.

۲- در برنامه Adobe Bridge عکس های شما باید کماکان انتخاب شده باشند، سپس برای لود کردن فایل ها به لایه های فتوشاپ این مسیر را طی کنید: Tools/Photoshop/Load Files Into Photoshop Layers.

۳- حال در فتوشاپ فایل جدیدی شامل تمام عکس های انتخابی شما، و هر عکس در یک لایه جداگانه، باز می شود. من اسم فایل را تغییر می دهم تا راحت تر بتوانم آن را بشناسم.

۴- تمام لایه ها را انتخاب کنید.

۵- از قسمت Edit گزینه Auto-Align Layers را انتخاب کنید.

۶- در پنجره باز شده، گزینه Projection را روی حالت Auto قرار داده، و تیک گزینه های Lens Correction را بردارید. بر روی OK کلیک کنید.

۷- فتوشاپ تمام لایه ها را با هم تراز (align) می کند، پس قبل از ادامه دادن از این اطمینان حاصل کنید.

ترکیب کردن خودکار

۱- تمام لایه های تراز شده را دوباره انتخاب کنید، به جز عکس های گرفته شده با نوردهی های متفاوت برای ثبت آسمان و قسمت های روشن صحنه.

۲- ممکن است بعداً چند تا از لایه های اصلی را نیاز داشته باشید، پس از لایه ها یک کپی بگیرید و با انتخاب Group از قسمت پایین پنل لایه ها، از آن ها یک گروه جدید بسازید. می توانید نمایش این لایه ها را غیر فعال کنید، همچنین لایه های گرفته شده برای ثبت آسمان و قسمت های روشن (همیشه می توانید لایه های اصلی را از برنامه Adobe Bridge وارد این فایل بکنید، بنابراین اگر نگران حجم فایل هستید از فایل ها کپی نگیرید و این مرحله را رد کنید).

۳- در حالیکه سایر لایه ها انتخاب هستند، به Edit/Auto-Blend Layers بروید.

۴- گزینه های Sack Images و Seamless Tones and Colors را تیک بزنید و بر روی OK کلیک کنید.

۵- فتوشاپ برای هر یک از لایه ها ماسک می سازد. این ماسک ها برای قسمتی از لایه که دیده می شود رنگ سفید و برای قسمت های پنهان شده آن لایه ها رنگ سیاه دارند.

۶- بالا ترین لایه را انتخاب کرده و با زدن دکمه ترکیبی Ctrl+Alt+Shift+E، لایه ای ترکیب شده از لایه های زیرین بسازید.

ترکیب کردن به صورت دستی

۱- لایه ترکیب شده را نمایان کنید، و تمام لایه های دیگر را پنهان کنید.

۲- در بالای لایه ترکیب شده، یک لایه خالی بسازید.

۳- بین ۶۶% تا ۱۰۰% روی عکس زوم کنید و قسمت های مختلف عکس را نگاه کنید. اگر قسمتی خارج از فوکوس یا بی رنگ مشاهده کردید، بر روی آن قسمت با قلم مو سفید رنگ ضربدری سفید رنگ بزنید (بر روی لایه خالی).

۴- وقتی تمام نقاط معیوب را مشخص کردید، یک نقطه را برای شروع انتخاب کنید.

۵- گروه لایه های اصلی (ترکیب نشده) را نمایان کنید و لایه های مختلف آن را نگاه کنید و ببینید در کدام لایه نقطه ای که در نظر دارید کاملاً واضح و در فوکوس است.

۶- کپی دیگری از این لایه بسازید و آن را در بالای سایر لایه ها قرار دهید.

۷- برای این لایه ماسکی بسازید و با زدن دکمه ترکیبی Ctrl+I ماسک را معکوس کنید (ماسک به رنگ سیاه در می آید).

۸- ابزار قلم مو را انتخاب کنید. مقدار Opacity و Flow را روی ۱۰۰% بگذارید. مقدار Hardness هم بین %۵۰ تا %۷۰ بگذارید. از سفید بودن رنگ قلم مو اطمینان حاصل کنید.

۹- با استفاده از قلم مو رنگ سفید بر روی ماسک لایه بکشید تا قسمت هایی که در فوکوس است نمایان کنید. تا جایی که لازم است با کشیدن رنگ سفید قسمت هایی از این لایه را نمایان کنید. با استفاده از قلم نوری به جای ماوس، خیلی راحت تر می توانید این کار را انجام دهید.

۱۰- بالاترین لایه و لایه زیری آن را انتخاب کنید و آنها را با هم ترکیب کنید.

۱۱- مراحل ۴ تا ۱۰ را برای تمام نقاطی که در مرحله ۳ علامت زده اید تکرار کنید.

۱۲- وقتی تمام نقاط علامت زده را اصلاح کردید با زدن دکمه ترکیبی Ctrl+Alt+Shift+E لایه های را با هم ترکیب کنید.

شبیه سازی – Cloning

۱- برای عکس هایی که سوژه های متحرک داشتند، شاید نیاز باشد قسمت هایی که به دلیل حرکت تار شده اند را با ابزار Clone stamp اصلاح کنید

۲- روی لایه ترکیب شده جدید، برای درست کردن نواحی مشکل دار، از ابزار clone stamp استفاده کنید. توصیه می کنم که ابتدا روی عکس ۲۰۰ تا ۳۰۰% زوم کنید.

۳- وقتی که تمامی اصلاحات را انجام دادید، از لایه کپی بگیرید. من دوست دارم تا در هر مرحله لایه ها را نام گذاری کنم، مثل: Base Blend (ترکیب اولیه)، Touch Ups (اصلاحات)، Cloned (شبیه سازی شده)، Final Focus Stack (پشته فوکوس نهایی).

ترکیب نوردهی

۱- اگر لایه دیگری برای نور آسمان یا قسمت های روشن دیگر دارید، این لایه را در بالای لایه های دیگر قرار دهید.

۲- ماسکی برای این لایه بسازید و آن را معکوس کنید.

۳- با استفاده از قلم موی سفید رنگ و رنگ زدن بر روی ماسک، قسمت های لایه را که می خواهید با عکس ترکیب کنید نمایان کنید.

۴- آموزش های بسیار دیگری برای ترکیب نوردهی وجود دارند، اما طی کردن این گام ها برای شروع به شما کمک می کند. لنزک نیز به زودی کتابی مفصلی برای ترکیب نوردهی منتشر خواهد کرد.

۵- با زدن دکمه ترکیبی Ctrl+Alt+Shift+E یک لایه ترکیبی نهایی از عکس می سازیم.

۶- بعد از تراز کردن و ترکیب کردن همه این لایه ها احتمالاً متوجه شوید که در عکس نهایی لبه هایی نویز دار یا تار دارید. این مسأله طبیعی است می توانید با بریدن (کراپ کردن) لبه های تصویر آنها را از بین ببرید.

۷- حال عکس نهایی آماده ویرایش های دلخواه بعدی است (تغییرات رنگی، dodging/burning و…).

ج

جمع بندی

با اینکه این آموزش طولانی بود، اما مراحل انجام آن ساده و واضح بوده و شما با کسب تجربه می توانید سرعت انجام آن مراحل را بالا ببرید.

تمام صحنه ها به انباشتن فوکوس احتیاج ندارند، اما خیلی خوب است که این تکنیک را بلد باشید تا در صورت نیاز بتوانید از آن استفاده کنید. انباشتن فوکوس اغلب دشوار نیست؛ بعضی از انباشتن های فوکوس تنها ۲ عکس لازم دارند و در چند دقیقه می توان این تکنیک را روی آنها اعمال کرد. با صبر و تمرین، می توانید به سرعت عکس هایی برای Focus Stacking بگیرید و این تکنیک را روی آنها اعمال کنید.

منبع:سایت لنزک